2022 жылғы 31 наурызда Ортсайлаукомның көшпелі отырысы өтті

2022 жылғы 31 наурызда Талдықорған қаласында Нұрлан Әбдіровтің төрағалығымен Алматы облысы бойынша шығып қалған депутаттың орнына Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутатын сайлау жөніндегі Орталық сайлау комиссиясының көшпелі отырысы өтті. Сайлау 2022 жылғы 22 сәуірге тағайындалған.

Орталық сайлау комиссиясының Төрағасы Нұрлан Әбдіров, Орталық сайлау комиссиясының хатшысы Мұхтар Ерман, сондай-ақ ОСК мүшелері Сәбила Мұстафина мен Шавхат Өтемісов отырысқа Талдықорған қаласындағы жұмыс іссапарлары барысында шақырылды.

Ортсайлауком Төрағасының орынбасары Константин Петров, ОСК мүшелері Анастасия Щегорцова және Асылбек Смағұлов отырысқа Нұр-Сұлтан қаласынан бейнеконференцбайланыс режимі арқылы қатысты.

Сондай-ақ отырысқа Алматы облысының аумақтық сайлау комиссияларының мүшелері, Алматы облысынан Сенат депутаттығына кандидаттар, өңірдің жастары мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.

Нұрлан Әбдіров отырысты аша отырып, ОСК-ның осындай көшпелі отырысы алғаш рет өтіп отырғанын атап өтті. Бұл Ортсайлауком Төрағасы мен мүшелерінің Алматы облысына жұмыс іссапарында болуына байланысты екенін атады.

Отырыста Ортсайлауком мүшелері келесі мәселелерді қарады:

1. Сенат депутаттығына кандидаттарды ұсыну және тіркеу қорытындылары туралы;

2. Парламент Сенатының депутаттығына кандидаттың республикалық бюджет қаражатынан өтелетін шығыстарының мөлшерін белгілеу туралы;

3. Дауыс беруге арналған сайлау бюллетеньдерін дайындау туралы;

4. Сайлау өткізу кезінде Орталық сайлау комиссиясы Интернет-ресурсының функционалын пайдалану регламентін бекіту туралы.

 

Отырыстың бірінші мәселесі бойынша Алматы облыстық сайлау комиссиясының төрағасы Тимур Дәуытов сөз сөйледі.

Ол Орталық сайлау комиссиясының мүшелеріне сайлау науқаны барысында өзін-өзі ұсыну тәртібімен 7 кандидат ұсынылғанын, оның ішінде 1 кандидатты Панфилов және Ұйғыр аудандық мәслихаттары қолдағанын баяндады.

7 кандидаттың ішінен: 2 – қоғамдық бірлестіктердің, 2 – бюджеттік ұйымдардың қызметкерлері, 1 – облыстық мәслихат хатшысы, 1 – мемлекеттік қызметші, 1-банк секторының қызметкері.

Партияға қатыстылығы бойынша: 3 – «AMANAT» партиясының мүшелері, 1 – «Ақ Жол» ҚДП мүшесі, 3-партиялыққа қатыстылығын көрсетпеген.

Гендерлік құрамы бойынша: ерлер - 5, әйелдер - 2.

Барлық кандидаттардың заңнама талаптарына сәйкестігі тексерілді. Тексеру қорытындысы бойынша 1 кандидат облыс аумағында тұрмайтыны, демек, ҚР Конституциясында белгіленген кандидаттарға қойылатын талаптарға сәйкес келмейтіні анықталды.

Сәйкестігін тексергеннен кейін 6 үміткерге қол қою парақтары берілді.

Сайлау туралы Конституциялық заңға сәйкес Сенат депутаттығына кандидатты облыстың барлық мәслихаттары атынан өкілдік ететін таңдаушылардың жалпы санының кемінде он проценті, бірақ бір мәслихаттан таңдаушылар дауысының жиырма бес процентінен аспайтын дауыс қолдауға тиіс.

Облыстың барлық мәслихаттарында барлығы 359 депутат бар (бос орын - 1). Демек, әр үміткерді кемінде 36 сайлаушы қолдауы керек.

«Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық Заңның 73-бабына сәйкес кандидаттарды тіркеу мынадай құжаттар болған кезде жүзеге асырылады:

1) депутаттыққа кандидат болып дауысқа түсу ниеті (келісімі) туралы өтініш;

2) кандидатты қолдаған таңдаушылардың қолдарын тексеру нәтижелері туралы облыстық сайлау комиссиясының хаттамасы;

3) кандидат туралы өмірбаяндық деректер;

4) кандидат пен оның зайыбының (жұбайының) активтері мен міндеттемелері туралы декларациялар тапсырғаны туралы мемлекеттік кіріс органының анықтамасы;

5) кандидаттың сайлау жарнасын енгізгенін растайтын құжат (ең төменгі жалақының 15 еселенген мөлшерінде - 900 мың теңге).

Ағымдағы жылғы 31 наурыздағы жағдай бойынша Алматы облыстық сайлау комиссиясы 3 кандидатты тіркеді.

Кандидаттарды тіркеу 1 сәуірде сағат 18.00-де аяқталады.

Бірінші мәселені қарау барысында Сенат депутаттығына кандидаттар арасында сайлау алдындағы пікірсайыстарды ұйымдастыру жөнінде пікір алмасу болды. ОСК Төрағасы Нұрлан Әбдіров сайлау комиссияларының Сенат депутаттарын сайлауда телевизиялық пікірсайыстарды өткізуі заңнамада көзделмегенін атап өтті. Алайда пікірсайыс сайлау алдындағы үгіт түрлерінің бірі болып табылады және оған тыйым салынбайды. Осыған байланысты осы үгіт-насихат іс-шарасын Сенат депутатын сайлауда да өткізу мүмкіндігін ескеру қажет.

Отырыстың екінші мәселесі бойынша Ортсайлауком мүшесі Сабила Мұстафина сөз сөйледі.

Олар «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңның 28-бабының 3-тармағына сәйкес мемлекет кандидаттарға өз бағдарламаларымен бұқаралық ақпарат құралдарында сөз сөйлеу үшін қаражаттың тең бөлінуіне кепілдік беретінін атап өтті.

Кандидаттарға бұқаралық ақпарат құралдарына шығу үшін қаражат бөлу тәртібі мен көлемін Орталық сайлау комиссиясы айқындайды.

Орталық сайлау комиссиясының «Бұқаралық ақпарат құралдарында сөз сөйлеу үшін кандидаттарға қаражат бөлу қағидалары мен көлемін бекіту туралы» 2018 жылғы 25 тамыздағы №12/202 қаулысына сәйкес БАҚ-та өз бағдарламаларымен сөз сөйлеу үшін кандидатқа тиісті қаражат бөлу көзделген, яғни:

- теледидарда-15 минут;

- радиода-10 минут;

- мерзімді баспасөз басылымдарында немесе желілік басылымдарда 0,1 баспа табақтан аспайтын екі мақала жариялау үшін қаражат бөлу көзделген.

Басып шығарылған парақ деп 60x90 см, ауданы 5400 см2 болатын қағаз парағын түсіну керек.

0,1 баспа табағының көлемі 540 см2 ауданға тең, бұл А-2 форматындағы газет жолағының 1/4 құрайды.

Жоғарыда баяндалғанның негізінде Ортсайлауком «Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаттығына кандидаттың 2022 жылғы 22 сәуірге тағайындалған Алматы облысынан сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаттарын сайлауда Республикалық бюджет қаражатынан өтелетін шығыстарының мөлшерін белгілеу туралы» қаулы қабылдады.

Қаулымен Парламент Сенатының депутаттығына кандидаттың 450 000 теңге көлеміндегі шығыстарының мөлшері белгіленді:

1) теледидар және радио бойынша бағдарламалармен сөз сөйлеу, сондай-ақ мерзімді баспа басылымдарында 2 мақала жариялау - 300 000 теңге сомасында;

Бұл ретте кандидаттар мемлекет бөлген қаражат шеңберінде баспа және/немесе желілік басылымдардағы, теле-, радиоарналардағы жарияланымдар көлемін өз бетінше қайта бөлуге құқылы (ОСК-ның 25.08.2018 ж. №12/202 «Бұқаралық ақпарат құралдарына шығу үшін кандидаттарға қаражат бөлу қағидалары мен көлемі туралы» қаулысының 4-тармағы).

2) сайлау алдындағы жария іс-шараларды өткізуге және үгіт материалдарын шығаруға 70 000 теңге сомасында;

3) көлік шығыстары - 80 000 теңге сомасында.

Есептеулер бұқаралық ақпарат құралдары мен басқа да тиісті ұйымдар ұсынған бағаларды талдау негізінде жасалады.

Үшінші мәселе бойынша Ортсайлауком мүшесі Шавхат Өтемісов баяндама жасады.

Яғни, «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңның 12-бабының 6) тармақшасына сәйкес Орталық сайлау комиссиясы өз өкілеттіктеріне сәйкес Парламент Сенатының депутаттарын сайлау бойынша дауыс беруге арналған бюллетеньдердің нысанын, оларды дайындау тәртібін, сондай-ақ қорғалу дәрежесін белгілейді.

Сайлау бюллетеніне мемлекеттік тілдің әліпбилік ретімен тегі, аты, әкесінің аты көрсетілген барлық тіркелген кандидаттар және «Барлығына қарсымын» деген жол да енгізіледі.

Парламент Сенатының депутаттарын сайлау бойынша дауыс беруге арналған сайлау бюллетенінің нысаны «Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаттарын сайлау жөніндегі сайлау құжаттарының нысандарын бекіту туралы» Ортсайлаукомның 2014 жылғы 6 маусымдағы №10/233 қаулысымен бекітілген.

Заңнамаға сәйкес сайлау бюллетеньдері сайлау округіндегі сайлаушылардың (облыс таңдаушыларының) жалпы санының 1 пайызы резервімен дайындалады.

Сайлау туралы Конституциялық заңның нормаларын негізге ала отырып, «2022 жылғы 22 сәуірге тағайындалған шығып қалғанның орнына Алматы облысынан Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутатын сайлау бойынша дауыс беру үшін сайлау бюллетеньдерін дайындау туралы» қаулы қабылданды. Алматы облыстық сайлау комиссиясының қаулысына сәйкес Алматы облысының таңдаушылар санына тең мөлшерде, таңдаушылардың жалпы санының 1 процент резервімен дауыс беруге арналған сайлау бюллетеньдерін дайындау тапсырылды.

 

Отырыстың төртінші мәселесі бойынша Ортсайлауком Төрағасының орынбасары Константин Петров сөз сөйледі.

Ол өз баяндамасында Ортсайлауком мүшелерінің қарауына «2022 жылғы 22 сәуірге тағайындалған шығып қалғанның орнына Алматы облысынан Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутатын сайлау кезінде Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Интернет-ресурсының функционалын пайдалану регламентін бекіту туралы» қаулы жобасын қарауға шығарды.

Регламентке сәйкес сайлау процесіне мүдделі қатысушыларды Парламент Сенатының депутатын сайлау барысы туралы жедел хабардар ету және Орталық сайлау комиссиясының сайтына таңдаушылардың келуі, дауыс берудің алдын ала нәтижелері туралы нақты уақыт режимінде ақпарат беру мақсатында 2022 жылғы 22 сәуірде дауыс беру күні ОСК Интернет-ресурсының қосымша функционалын пайдалану ұсынылады.

Функционалдың пайдаланылуы «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңның 50-1-бабы 7-тармағының: «Электрондық сайлау жүйесін осы Конституциялық заңда регламенттелмеген бөлігінде пайдалану тәртібін Орталық сайлау комиссиясы белгілейді» деген ережесіне негізделген.

Бұл жүйе ақпараттық қауіпсіздікті, дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнама талаптарын сақтай отырып іске асырылып келеді.

Ықтимал кибер-шабуылдарға және сырттан рұқсатсыз кіру әрекеттеріне қарсы тұру мақсатында Интернет-ресурс пайдаланушыларының қорғалған байланысын қамтамасыз ететін деректермен алмасу хаттамасы (SSL сертификаты) орнатылды.

Ортсайлауком Интернет-ресурсының функционалы таңдаушыларды электрондық тіркеуге және оларды ҚР ОСК Интернет-ресурсында көрсете отырып, дауыс берудің алдын ала қорытындыларын шығаруға арналған.

Дауыс беру күні сайлау өткізу барысын жариялау мақсатында ОСК сайтының басты бетінде келушілер үшін таңдаушылардың келу диаграммасы мен дауыс берудің алдын ала қорытындылары көрсетілген баннерлер қолжетімді болады.

Қазақстан Республикасы
Орталық сайлау комиссиясының
Баспасөз қызметі
тел.: 75-23-69
v.zheksembekova@election.gov.kz
a.berdibekov@election.gov.kz
https://twitter.com/nurlan_abdirov?s=11