БАСПАСӨЗ РЕЛИЗІ

Сайлау науқанының барысын және саяси партиялардың сайлау алдындағы үгітін жария ету жөніндегі БАҚ материалдарына мониторингтің аралық қорытындылары

«Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңның 28-бабы 2-тармағына сәйкес партиялық тізімдерін ұсынған саяси партияларға сайлау алдындағы үгітті жүргізу үшін бұқаралық ақпарат құралдарына тең жағдайда қол жеткізуге кепілдік беріледі. Сонымен қатар, БАҚ саяси партиялардың сайлау науқанын әділ жария етуді жүзеге асыруға міндетті.

Аталған нормалардың іске асырылуын бақылауды қамтамасыз ету мақсатында Ортсайлауком Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Байланыс, ақпараттандыру және ақпарат комитетімен бірлесіп бұқаралық ақпарат құралдарының ағымдағы сайлау науқанына қатысты материалдарына мониторингті жүзеге асыруда.

 Мониторинг 48 республикалық газетті, 15 журналды, 16 республикалық телеарнаны, 12 радиоарнаны, 174 өңірлік газетті, 31 өңірлік телеарнаны, сондай-ақ 162 неғұрлым танымал қоғамдық-саяси интернет-ресурсты қамтиды.

2016 жылғы 20 қаңтардан бастап 19 ақпанға дейінгі кезеңде бұқаралық ақпарат құралдарында жалпы сайлау тақырыбы бойынша, сондай-ақ партиялар мен партиялық тізімдерден кандидаттардың сайлау тұрғысындағы қызметіне қатысты 13898 материал жарияланды. Олардың ішінде республикалық телеарналардың эфирінде 3 757 сюжет, республикалық мерзімді басылымдарда – 1 154 жарияланым, өңірлік БАҚ-тарда -  3 924 материал, интернет-ресурстарда – 5063 материал. Әлеуметтік медиаларда – 1441 мағыналы жазылым.

Сайлауға қатысушы саяси партиялардың үгіт науқаны басталған кезеңнен, яғни 20 ақпаннан бастап 2 наурызға дейін БАҚ-та сайлау тақырыбы бойынша 4340 материал жарияланды. Олардың ішінде 3271 материал республикалық және 1069 - өңірлік БАҚ-тарда.

Саяси партиялар штабтарының сайлауалды белсенділігінің түрлі деңгейін атап өту қажет. Мониторинг деректеріне сәйкес, үгіт науқаны басталғаннан БАҚ-та: 772 ақпараттық материал «Нұр Отан» партиясының қызметі туралы, 526 материал ҚКХП-ның қызметі туралы, 559 материал  «АҚ ЖОЛ» ҚДП-ның қызметі туралы, 499 материал  «Бірлік» СП-ның қызметі туралы,  485 материал  ЖСДП-ның қызметі туралы, 513 материал «Ауыл» ХДПП-ның қызметі туралы жарияланды.

Сайлауға қатысушы саяси партиялардың қызметі туралы ақпараттық материалдардың көлеміне қатысты айтар болсақ, «Нұр Отан» партиясының қызметі туралы материалдар республикалық баспа басылымдарындағы сайлауға қатысушы саяси партиялардың қызметі туралы материалдардың жалпы аумағының 22 %-ын алады. ҚКХП-ның қызметі туралы материалдар – 18 %, «АҚ ЖОЛ» ҚДП-ның қызметі туралы – 15 %, «Бірлік» СП-ның қызметі туралы – 14 %, ЖСДП-ның қызметі туралы – 17 %, «Ауыл» ХДПП-ның қызметі туралы – 14 %. Осындай көрініс республикалық теледидар- және радиоарналарының эфир уақытының мөлшерін, сондай-ақ неғұрлым танымал интернет-ресурстар материалдарының мөлшері мен көлемін бөлуге қатысты да байқалады.

Саяси партиялардың сайлауалды қызметін жария ету жөніндегі ақпараттық жұмыстан басқа, 2016 жылғы 20 ақпаннан БАҚ-та олардың сайлау қорларынан төленетін үгіт материалдары орналастырылады. Атап айтқанда, «Егемен Қазақстан» және «Казахстанская правда» газеттерінде 2016 жылғы 20 ақпаннан сайлауға қатысушы барлық саяси партиялардың сайлауалды бағдарламалары жарияланды. Ақысы сайлау қорлары қаражатынан төленген үгіт материалдарының саны мен көлемі нақты бір партияның  сайлау қорын уақтылы құруға, толықтыруға және тиімді қолдануға мүмкіндік беретін ұйымдастырушылық және қаржылық ресурстарына байланысты. 

Бұқаралық ақпарат құралдарында сайлау қорының қаражатынан ақысы төленген үгіт материалдарын «Нұр Отан» партиясының сайлау штабы неғұрлым белсенді орналастыруда. Үгіт науқаны басталғаннан «Нұр Отан» партиясының осындай 590 үгіт материалы жарияланды және эфирге шықты, ҚКХП-ның 146 материалы, «АҚ ЖОЛ» ҚДП-ның 166 материалы, «Бірлік» СП-ның 85 материалы, ЖСДП-ның 46 материалы, «Ауыл» ХДПП-ның 130 материалы.

Жалпы, БАҚ партиялардың қызметін тең жағдайларда және салыстырмалы көлемде жария етуде деген тұжырым жасауға болады. Партиялардың бұқаралық ақпарат құралдарына тең қол жеткізу қамтамасыз етілуде, ал сайлаушылардың олардың бағдарламалары, мақсаттары және іс-шаралары туралы толық, сенімді және жедел ақпаратты алу мүмкіндігі бар.