2011 жылғы 15 маусымда Орталық сайлау комиссиясы 2011 жылғы 19 тамызға тағайындалған Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты депутаттарының сайлауын әзірлеу және өткізу бойынша негізгі іс-шаралардың күнтізбелік жоспарын бекітті
2011 жылғы 15 маусымда Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты депутаттарының кезекті сайлауын 2011 жылғы 19 тамызға тағайындау туралы» Жарлығы жарияланды.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес Сенат сайлау туралы конституциялық заңда белгіленген тәртіппен әр облыстан, республикалық маңызы бар қаладан және Қазақстан Республикасының астанасынан екі адамнан өкілдік ететін депутаттардан құралады.
Сенаторларды азаматтардың тікелей дауыс беруі арқылы сайланған мәслихаттар депутаттары сайлайды, бұл Қазақстан Республикасының бүкіл халқының Парламент Сенаты депутаттарын сайлауға жанама түрде қатысуын қамтамасыз етеді.
Сенат депутаттарының өкiлеттiк мерзiмi - алты жыл. Олардың жартысы әрбiр үш жыл сайын қайта сайланып отырады.
2005 жылғы 19 тамызда сайланған Сенат депутаттарының конституциялық өкілеттік мерзімі 2011 жылғы 30 қарашада аяқталады.
Сондықтан, ағымдағы жылғдың 19 тамызында республиканың 16 өңірінде жоғарғы заң шығарушы органның жоғарғы палатасына бір депутаттан сайлау өткізілетін болады.
Орталық сайлау комиссиясы өткізген талдауға сәйкес, 78 егемен мемлекеттің Парламенттері екі палатадан тұрады. Ұлыбританияда Парламенттің жоғары палатасының (Лордтар палатасы) барлық дерлік мүшелерін патшайым тағайындайды. Канадада Парламент Сенатының барлық мүшелерін генерал-губернатор тағайындайды.
Қазақстан Республикасында аралас әдіс қолданылады. 15 сенаторды Президент тағайындайды, ал 32-сі жанама сайлау құқығы негiзiнде жасырын дауыс беру жолымен сайланады. Ирландияда, Италияда, Испанияда, Бельгияда, Францияда және басқа да елдерде Парламенттің жоғарғы палаталары осындай тәсілмен құрылады.
Сенат депутаттығына кандидаттарды мәслихаттар ұсынады, сондай-ақ өзін-өзі ұсыну тәртібімен жүзеге асырылады.
Бірнеше немесе барлық мәслихаттар ортақ бір кандидатты ұсына алады.
Сайлау заңнамасына сәйкес Сенат депутаттарын сайлау балама негізде жүреді, яғни дауыс беру бюллетеніне кемінде екі кандидат енгізілуі тиіс.
Сенат депутаттығына кандидат болып тіркелу үшін үміткер облыс мәслихаттарының, республикалық маңызы бар қала немесе Республика астанасы мәслихаттары депутаттарының жалпы санының кемiнде он процентiнiң қолдауына ие болуға тиіс. Бұл орайда, кандидат әрбір мәслихаттың депутаттарының жиырма бес процентiнен аспайтын дауысын алуға тиiс.
Егер қойылған қолдардың растығын тексеру нәтижесінде жиналған қолдардың бір проценттен астамы рас болмай шыққан жағдайда, Сенат депутаттығына кандидатты тіркеуден бас тартылады. Сенат депутаттығына кандидат тiркелгенге дейiн және оның Конституция мен Сайлау туралы Конституциялық заң қоятын талаптарға сәйкестiгi тексерiлгеннен кейiн, сондай-ақ оны қолдап жиналған қолдар тексерiлгеннен кейiн сайлау жарнасын енгiзедi.
Биылғы жылы оның сомасы 239 мың 985 теңге. Одан басқа,Сенат депутаттығына кандидат пен оның жұбайы (зайыбы) тіркеуге дейін тұрғылықты жеріндегі салық органдарына 2011 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша табысы мен мүлкі туралы декларация тапсыруға міндетті. Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты депутаттарының кезекті сайлауын 2011 жылғы 19 тамызға тағайындау туралы» Жарлығы ережелерін орындау мақсатында осы сайлауды әзірлеу және өткізу бойынша негізгі іс-шаралардың күнтізбелік жоспарын бекітті
Бұл жоспарға сәйкес кандидаттарды ұсыну 16 маусымнан 19 шілдеге дейінгі кезеңде жүреді, кандидаттарды тіркеу - 29 шілдеге дейін жүргізіледі, ал сайлау алдындағы үгіт 2011 жылғы 30 шілдеде басталып, 17 тамызда сағат 24.00-де аяқталады.
Дауыс беруді, дауыстарды санауды және дауыс беру нәтижелерін жария етуді облыстық, Астана және Алматы қалалық сайлау комиссиялары бір күннің ішінде – 19 тамызда жүргізеді.
Бiрлескен отырысқа тиісті облыстың барлық мәслихаттарынан, республикалық маңызы бар қаланың және Республика астанасының мәслихатынан өкіл болатын сайланған депутаттар санының елу проценттен астамы қатысса ғана заңды болады.
Дауыс беру өткізілген болып есептелуі үшін, оған дауыс беруге келген таңдаушылардың елу пайызынан астамы қатысуы тиіс. Орталық сайлау комиссиясы сайлаудың түпкілікті нәтижелерін 2011 жылғы 25 тамыздан кешіктірмей анықтауға тиіс.
Дауыс беруге қатысқан таңдаушылардың елу пайызынан астамының дауысын алған немесе қайта дауыс беру кезінде басқа кандидатқа қарағанда дауыс санының көпшiлiгiн алған кандидат сайланған болып саналады. Парламент Сенаты депутаттарының кезекті сайлауын өткізуге 2011 жылы республикалық бюджеттен барлығы 142 миллион теңге бөлінді. Сайлау заңнамасына сәйкес, Парламент Сенаты депутаттығына кандидаттың әрқайсына сайлау алдындағы үгіт жүргізуге, сондай-ақ көлік шығындарына республикалық бюджеттен қаражат бөлінетін болады. Сондай-ақ кандидаттардың әрқайсысы сайлау қорын құра алады, ондағы жалпы қаражат сомасы 11 млн. 199 мың 300 теңгеден аспауға тиіс. Сыртқы істер министрлігі Ортсайлаукоммен бірлесе отырып, халықаралық байқау институтын ашатын болады. Сайлау заңнамасына сәйкес, Ортсайлауком Парламент Сенаты депутаттарының сайлауын ұйымдастыру мен өткізуге жалпы басшылық етеді. Сайлауды өткізуді облыстық, Алматы және Астана қалалық аумақтық сайлау комиссиялары жүзеге асырады.
Осылайша, ұйымдастырушылық және ақпараттық жұмыстың орталығы өңірлерге ауысады. Сондай-ақ, кандидаттардың үгіт жұмысы да өңірлерде шоғырланатын болады, өйткені ол, ең алдымен, таңдаушыларға бағытталған.
Кандидаттарлың сайлауалды үгіт жүргізуіне республикалық бюджеттен бөлінген қаражатты сайлау комиссиялары тек жергілікті масс-медиамен жасалған шарттарды қаржыландыруға бағыттайтын болады. Брифинг барысында Ортсайлауком басшысы сайлауды әзірлеу мен өткізу уақытында тұрақты жұмыс ітейтін баспасөз орталығының ашылғандығын хабарлады.

Қазақстан Республикасы
Орталық сайлау комиссиясының
баспасөз орталығы
тел. 75-21-32, 75-28-43, 75-28-44