2015 жылғы 24 сәуірде 24.00 сағатта Қазақстан Республикасының Президенттігіне кандидаттардың сайлау алдындағы үгіті аяқталды. Дауыс беру күні және оның қарсаңындағы күні үгітке тыйым салынады.

2015 жылғы 26 наурыздан 24 сәуірге дейінгі кезеңде республикалық және өңірлік БАҚ-тарда сайлау тақырыбы жөнінде 23 105 материал жарияланды. Қазақстан Республикасы Президенттігіне кандидаттардың сайлауалды қызметі 13 379 материалда жария етілді, олардың 4946-сы республикалық, тағы 8433-і – өңірлік БАҚ-тарда жарияланды. Бұл ретте 4876 материал Ә. Құсайыновтың, 5377 - Н. Назарбаевтың және 4905 – Т. Сыздықовтың қызметін жария етті. Барлық кандидаттар теледидардан он бес минуттық сөз сөйлеуiне, радиодан он минуттық сөз сөйлеуіне, сондай-ақ баспа басылымдарында екi мақала жариялауына мемлекет берген кепілдіктерді пайдаланды.

Кандидаттардың сайлау қорлары қаражатынан төленген үгіттік материалдарға қатысты айтсақ, олардың санына қаржылық ресурстар айқындаушы ықпал етті. Жалпы кандидаттардың бұқаралық ақпарат құралдарына тең қолжетімділігі қамтамасыз етілді, ал сайлаушылардың Қазақстан Республикасының Президенттігіне тіркелген барлық кандидаттар туралы толық, сенімді және шынайы ақпарат алу мүмкіндігіне ие болды.

Азаматтарды ақпараттандырудың тиімділігін арттыру және олардың сайлауға қатысу құқығын қамтамасыз ету үшін ҚР ОСК тапсырысы бойынша республикалық теледидарлық арналарда, радиода, сондай-ақ неғұрлым танымал өңірлік теледидар арналарында бүкіл сайлау науқаны бойы көрсетілген 32 ақпараттық және жұмылдыру бейне- және дыбысролигі дайындалды. Бұл ретте бейнероликтер республикалық телеарналар эфиріне жалпы алғанда 2000-ға жуық рет шықты.

Сонымен қатар ҚР ОСК тапсырысы бойынша ел өңірлерінде алдағы сайлау туралы негізгі ақпаратты қамтитын және азаматтарды дауыс беруге қатысуға шақыратын 155 ақпараттық және 1068 жұмылдыру билбордтары әзірленді. Бұл билбордардың эскиздері 20 наурыздан бастап барлық республикалық газеттерде орналастырылған арнайы модульдерді дайындауда қолданылды. Барлығы 48 осындай модуль жарияланды.

ҚР ОСК дауыс беру күні қарсаңында ҚР ОСК ұялы операторлар компанияларының басшылығына ұялы телефон байланысының барлық абоненттеріне дауыс берудің өткізілетін мерзімі мен уақыты туралы sms-хабарламаларды орталықтандырып жіберуді ұйымдастыру туралы өтінішпен жүгінді.

Орталық сайлау комиссиясының өзінің қызметі жариялы және ашық жүзеге асырылды. Барлығы сайлау науқаны кезеңінде ҚР ОСК-ның 66 қаулы қабылданған 33 отырысы өткізілді. Комиссия отырыстарының барлығына бұқаралық ақпарат құралдары мен байқаушылар шақырылды.

26 ақпаннан 24 сәуірге дейінгі кезеңде Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы мүшелерінің 190-нан астам сөйлеген сөзі жарияланып, теледидар мен радиоарналар эфиріне шықты. Сондай-ақ Ортсайлауком БАҚ үшін 20 брифинг ұйымдастырды.

Сайлаушылар мен сайлау процесіне қатысушылардан ҚР ОСК-ға 50-ден астам сұрақтар мен ұсыныстар келіп түсті. Сұрақтардың басым көпшілігі сайлау комиссияларының қызметіне (10 сұрақ), сайлау алдындағы үгітті жүргізуге, дауыс беруді өткізу мен дауыстарды санауға (9 сұрақтан), сайлаушылардың тізімдерін жасау мен нақтылауға және есептен шығару куәліктерін беруге (8 сұрақ), Қазақстан Республикасының Президенттігіне кандидаттарды қолдап қол жинауға (6 сұрақтан) байланысты болды. Кезектен тыс президенттік сайлауды байқау жөніндегі ЕҚЫҰ/ДИАҚБ Миссиясынан сайлау процесінің барлық кезеңдерін қамтитын 142 сұрақ келіп түсті. Жалпы алғанда, Миссия сарапшыларына 50-ден астам құжат, сондай-ақ ақпаратық және анықтамалық материал берілді.

Сонымен қатар 24 сәуірдегі жағдай бойынша Ортсайлаукомға азаматтар мен заңды тұлғалардың 94 өтініші келіп түсті. Олар кандидаттардың, сайлаушылардың және басқа да сайлау процесіне қатысушылардың құқықтарын өрескел бұзу фактілерін қамтыған жоқ және негізінен сайлау туралы заңнама нормаларын түсіндіруді сұраған. Барлық өтініштер белгіленген мерзімде және заңнамаға сәйкес қаралды.

Сайлау комиссияларының іс-әрекеттеріне не әрекетсіздігіне шағымдар Ортсайлаукомға келіп тсүкен жоқ. Алайда, сайлауға байланысты бір шағым Алматы қаласының аудандық сотына және үшеуі Жоғарғы Сотқа берілді. Олар іс жүргізу нормаларына сәйкес қаралды. Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауын ұйымдастыру мен өткізуге барлығы 9965 сайлау комиссиясы тартылды. Олардың ішінде: 9741 учаскелік сайлау комиссиясы, сондай-ақ 171 аудандық, 37 қалалық және 16 облыстық, Астана және Алматы қалалық аумақтық сайлау комиссиялары. Жалпы алғанда, олардың құрамында 70 мыңға жуық адам.

Сайлау комиссияларының барлық мүшелері тиісті дайындықтан өтіп, оқыды. Электораттық науқан кезеңінде аумақтық сайлау комиссиялары сайлау ұйымдастырушыларды құқықтық оқыту бойынша 629 семинар, кеңес, тренинг және өзге де іс-шара өткізді, оларға жалпы саны 80 мыңға жуық адам қатысты. 7 семинардың жұмысына Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комисиясының мүшелері қатысты.

Сондай-ақ Ортсайлауком барлық сайлау комиссияларын қажетті әдістемелік материалдармен қамтамасыз етті. Жаднамалардың, құралдардың, жинақтардың, плакаттардың және басқа да баспа өнімінің жалпы таралымы 250 000 данадан астам 12 атауы дайындалды. «Сайлау күні дауыс беру рәсімдері туралы» учаскелік сайлау комисияларына арналған оқу фильмінің CD-дискілердегі 10665 көшірмесі еліміздің барлық учаскелік және аумақтық сайлау комиссияларына жіберілді.

Учаскелік сайлау комиссиялары барлық қажетті құжаттармен және жабдықпен қамтамасыз етілген. Сайлау бюллетеньдері сайлау учаскелеріне жеткізілді.

Қазіргі уақытта дауыс беру күніне дайындық белсенді жүріп жатыр.

Сонымен бір уақытта сайлаушылар тізімдерін нақтылау процесі жалғасуда. 2015 жылғы 5 сәуірдегі жағдай бойынша оларға 9514988 адам енгізілді. Республиканың әрбір ауданы мен қаласында мамандандырылған Cаll-орталық құрылды. Еліміз бойынша олардың барлығы 423. Сайлаушы өз ауданының немесе қаласының Cаll-орталығына телефон арқылы хабарласып, өзінің сайлаушылар тізіміне енгізілгені, нақты қай сайлау учаскесінде тіркелгені туралы мәліметтерді нақтылап, сондай-ақ өзі туралы деректерді тексере алады. Cаll-орталықтардың телефондары туралы ақпарат бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланды.

Сондай-ақ учаскелік сайлау комиссиялары мен Халыққа қызмет көрсету орталықтарының өзара тығыз іс-қимылы ретке келтірілді, бұл дауыс беру күні учаскелік сайлау комиссиялары мүшелерінің сұратуы бойынша, деректері сайлаушылар тізімінде болмаған жағдайда, азаматтардың тұрғылықты жері бойынша тіркелу фактісін растайтын мекенжай анықтамасын шұғыл алуға мүмкіндік береді.

Сайлау күні еліміздің кез келген сайлау учаскесінде дауыс беру мүмкіндігіне ие болу үшін, алдын ала дауыс беру құқығын беретін есептен шығару куәлігін алу қажет. Сайлаушылардың оны 25 сәуірде сағат 18.00-ге дейін алуына болады.

Дауыс беру 26 сәуірде жергілікті уақыт бойынша сағат 7.00-ден 20.00-ге дейін 9741 сайлау учаскесінде өтеді.

Алдағы сайлауды байқауды шет мемлекеттердің, халықаралық ұйымдар мен шетелдік БАҚ өкілдерінің 1026 байқаушысы жүзеге асырады.

Сондай-ақ, дауыс беру барысы мен дауыстарды санау рәсімін байқауға Президенттікке кандидаттардың сенім білдірген адамдары, Қазақстан Республикасы саяси партияларының, қоғамдық бірлестіктерінің, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері, барлығы 30 мыңға жуық адам қатыса алады.

Қазақстан Республикасы
Орталық сайлау комиссиясының
баспасөз қызметі
тел. 75-23-69